|
inne nazwy
przez wzgląd na czytelnika nie chcącego
zabrać się za lekturę historii,
jak i w roli wstępu pozwalam sobie na niejaką powtórkę..
słowo bumerang jest dość kłopotliwe.
bumerang jest naturalnie pojęciem, które zna każdy współczesny aborygen,
i większa część z nich jest w stanie takowy wykonać, nawet jeśli nie należy
on do przekazu kulturalnego danego plemienia. jednakże istnieje spis około
800 słów, które w tyluż grupach (plemionach, rodzinach językowych) używane
są (lub były, jeśli grupy te już dziś nie istnieją) do określenia tego
właśnie przedmiotu. skąd więc pochodzi słowo bumerang?
jednoznacznie nie da się już tego, niestety, ustalić. wychodzi się z założenia,
iż najbliżej prawdy są autorzy australian encyclopaedia, vol.I, 1962,
oraz g. friend, the boomerang, 1974, twierdzący, że nazwa ta wywodzi
się od pojęcia bou-mar-rang z narzecza turnwal, gdzie używana
była do określenia tej broni, która dzisiaj jest nam ogólnie znana, jako
właśnie bumerang. potwierdza tę myśl wykład pierwszego gubernatora
kolonii australijskiej, philipa arthura kinga, który w 1822
przed philosophical society of australia wymienił boomerang,
broń używaną przez aborygenów w okolicy port jackson (wymienia to h.
sutton, the boomerang, w the lone hand magazine, strona 218, 1912).
pomimo tego faktu o pierwotnym znaczeniu tego słowa wsród grupy turnwal
nic dzisiaj już nie wiadomo.
jedno z sąsiadujących z nimi plemion, nad hunter river używa słowa burramanga
- wiatr (wg. davidson, 1935 i morris, 1898). w pracy ulupna,
vol. I, 1887 e. curr mówi już o booromi - wiatr i burrumi
- ciepły wiatr. w dystrykcie boula aborygeni używali słowa bibapooro,
przy czym sylaba bi, lub pi oznacza u nich "to, co żyje (lub: porusza
się) w powietrzu" (w. e. roth, ethnological studies among the
north-west-central queensland aborigines, brisbane-london, 1897)...
aby tego typu wywodów nie przeciągać w nieskończoność, podaję parę przykładów
z listy profesora n. b. tindale (unpublished: agathering of
australian aboriginal words for boomerang: ze względu na nieopublikowanie
nie ma podanego rocznika, ale myślę, że lista powstała około połowy lat
`70) i na pracach polowych z lat 1975/76 przeprowadzonych przez dr. hannsa
petera.
|
nazwa
|
szczep
|
teren szczepu
|
stan federalny
|
zródło
|
znaczenie
|
|
amulungu
|
loritja
|
--
|
NT
|
strehlow, 1911
|
przecinający życie
|
|
bangi:k
|
wurundjeri
|
yarra river
|
VIC
|
tindale
|
walczący
|
|
baralji
|
wanman
|
lake disappointment
|
WA
|
tindale
|
używany tylko w walce lub nieprzebierający,
jeśli szuka mięsa
|
|
barrakadan
|
turrubul
|
brisbane river
|
QLD
|
curr III, 1887
|
--
|
|
bibapooro
|
pitta-pitta
|
dystrykt boulia
|
QLD
|
roth, 1897
|
--
|
|
bou-mar-rang
|
turnwal
|
george`s river
|
NSW
|
enc. brittanica
|
--
|
|
chuk-ul-wur-ra
|
pitta-pitta
|
dystrykt boulia
|
QLD
|
sarg, 1911
|
bumerang hakowy
|
|
du:nimgi
|
jinibara
|
mt. stanley
|
QLD
|
winterbotham, 1957
|
bumerang praworęczny
|
|
er` ama
|
aranda
|
--
|
NT
|
strehlow, 1913
|
ten, który jest wygięty
|
|
galiwali
|
murulumi
|
arnhem land
|
NT
|
mccarthy, 1961
|
bumerang ceremonialny
|
|
ilbagata
|
aranda
|
--
|
NT
|
strehlow, 1913
|
ilba: ucho; gata: z; bumerang hakowy
|
|
`irikili
|
ngarla
|
de grey river mouth
|
WA
|
tindale
|
wystukujący muzykę, lub uśmiercający kangura
|
|
`irugil
|
baada
|
cape leveque
|
WA
|
tindale
|
niewielki, powracający, zabawkowy
|
|
`julukikur
|
tanganekald
|
coorong
|
SA
|
tindale
|
bumerang bojowy (min. 80cm długości)
|
|
`kaili
|
pindjarup
|
pinjarra
|
WA
|
tindale
|
zrobiony z drzewa jam
|
|
kogera
|
aranda
|
--
|
NT
|
nevermann, 1925
|
księżyc, lub bumerang powracający
|
|
kuragada
|
murinbata
|
port keats
|
NT
|
falkenberg, 1972
|
forma ordynarna
|
|
`lil:lil
|
wurundjeri
|
melbourne
|
VIC
|
tindale
|
--
|
|
marewurra
|
aranda
|
--
|
NT
|
sarg, 1911
|
bumerang uderzeniowy (dosł.: śieczny)
|
|
moora
|
mykoolan
|
pomiędzy gregory a leichhardt river
|
QLD
|
curr, 1866
|
--
|
|
`njenenkul kathala
|
lardil
|
mornington island
|
QLD
|
peter, 1975
|
bumerang powracający (dosł.: śpiący)
|
|
nyaral
|
--
|
--
|
QLD
|
roth, 1897
|
zabawkowy
|
|
oo-ra-dil-la
|
walookera
|
--
|
QLD
|
roth, 1897
|
--
|
|
pa-je-ra
|
mitakoodi
|
--
|
QLD
|
roth, 1897
|
zrobiony z gidyea (acacia homophylla)
|
|
pirbu-pirbu
|
mallampara
|
--
|
QLD
|
sarg, 1911
|
bumerang powracający
|
|
`tatem `tatem
|
jaara
|
avoca river
|
VIC
|
tindale
|
--
|
|
tjebmangankuta
|
aranda
|
--
|
NT
|
strehlow, 1913
|
sekretny język
|
|
tulagata
|
aranda & loritja
|
--
|
NT
|
strehlow, 1913
|
parujący ciosy
|
|
tur:ama
|
ngarigo
|
monere downs
|
NSW
|
tindale
|
broń półksiężycowa
|
|
ulbarinja
|
kukatja
|
western mcdonnell
|
NT
|
tindale
|
--
|
|
wonapi
|
walbiri
|
yuendumu
|
NT
|
peter, 1975
|
zabawkowy
|
|
yalma
|
--
|
--
|
NT
|
spencer, 1917
|
typ lil-lil
|
|
yarroo-andy
|
dalleburra
|
--
|
NT
|
bennett, 1927
|
idący i wracający
|
|
yural-bara
|
--
|
lower tully river
|
QLD
|
roth, 1897
|
--
|
copyright © by jaume hanbei
2004 - 2007
|