inne nazwy

przez wzgląd na czytelnika nie chcącego zabrać się za lekturę historii, jak i w roli wstępu pozwalam sobie na niejaką powtórkę..

słowo bumerang jest dość kłopotliwe. bumerang jest naturalnie pojęciem, które zna każdy współczesny aborygen, i większa część z nich jest w stanie takowy wykonać, nawet jeśli nie należy on do przekazu kulturalnego danego plemienia. jednakże istnieje spis około 800 słów, które w tyluż grupach (plemionach, rodzinach językowych) używane są (lub były, jeśli grupy te już dziś nie istnieją) do określenia tego właśnie przedmiotu. skąd więc pochodzi słowo bumerang?
jednoznacznie nie da się już tego, niestety, ustalić. wychodzi się z założenia, iż najbliżej prawdy są autorzy australian encyclopaedia, vol.I, 1962, oraz g. friend, the boomerang, 1974, twierdzący, że nazwa ta wywodzi się od pojęcia bou-mar-rang z narzecza turnwal, gdzie używana była do określenia tej broni, która dzisiaj jest nam ogólnie znana, jako właśnie bumerang. potwierdza tę myśl wykład pierwszego gubernatora kolonii australijskiej, philipa arthura kinga, który w 1822 przed philosophical society of australia wymienił boomerang, broń używaną przez aborygenów w okolicy port jackson (wymienia to h. sutton, the boomerang, w the lone hand magazine, strona 218, 1912). pomimo tego faktu o pierwotnym znaczeniu tego słowa wsród grupy turnwal nic dzisiaj już nie wiadomo.
jedno z sąsiadujących z nimi plemion, nad hunter river używa słowa burramanga - wiatr (wg. davidson, 1935 i morris, 1898). w pracy ulupna, vol. I, 1887 e. curr mówi już o booromi - wiatr i burrumi - ciepły wiatr. w dystrykcie boula aborygeni używali słowa bibapooro, przy czym sylaba bi, lub pi oznacza u nich "to, co żyje (lub: porusza się) w powietrzu" (w. e. roth, ethnological studies among the north-west-central queensland aborigines, brisbane-london, 1897)...
aby tego typu wywodów nie przeciągać w nieskończoność, podaję parę przykładów z listy profesora n. b. tindale (unpublished: agathering of australian aboriginal words for boomerang: ze względu na nieopublikowanie nie ma podanego rocznika, ale myślę, że lista powstała około połowy lat `70) i na pracach polowych z lat 1975/76 przeprowadzonych przez dr. hannsa petera.

nazwa
szczep
teren szczepu
stan federalny
zródło
znaczenie
amulungu
loritja
--
NT
strehlow, 1911
przecinający życie
bangi:k
wurundjeri
yarra river
VIC
tindale
walczący
baralji
wanman
lake disappointment
WA
tindale
używany tylko w walce lub nieprzebierający, jeśli szuka mięsa
barrakadan
turrubul
brisbane river
QLD
curr III, 1887
--
bibapooro
pitta-pitta
dystrykt boulia
QLD
roth, 1897
--
bou-mar-rang
turnwal
george`s river
NSW
enc. brittanica
--
chuk-ul-wur-ra
pitta-pitta
dystrykt boulia
QLD
sarg, 1911
bumerang hakowy
du:nimgi
jinibara
mt. stanley
QLD
winterbotham, 1957
bumerang praworęczny
er` ama
aranda
--
NT
strehlow, 1913
ten, który jest wygięty
galiwali
murulumi
arnhem land
NT
mccarthy, 1961
bumerang ceremonialny
ilbagata
aranda
--
NT
strehlow, 1913
ilba: ucho; gata: z; bumerang hakowy
`irikili
ngarla
de grey river mouth
WA
tindale
wystukujący muzykę, lub uśmiercający kangura
`irugil
baada
cape leveque
WA
tindale
niewielki, powracający, zabawkowy
`julukikur
tanganekald
coorong
SA
tindale
bumerang bojowy (min. 80cm długości)
`kaili
pindjarup
pinjarra
WA
tindale
zrobiony z drzewa jam
kogera
aranda
--
NT
nevermann, 1925
księżyc, lub bumerang powracający
kuragada
murinbata
port keats
NT
falkenberg, 1972
forma ordynarna
`lil:lil
wurundjeri
melbourne
VIC
tindale
--
marewurra
aranda
--
NT
sarg, 1911
bumerang uderzeniowy (dosł.: śieczny)
moora
mykoolan
pomiędzy gregory a leichhardt river
QLD
curr, 1866
--
`njenenkul kathala
lardil
mornington island
QLD
peter, 1975
bumerang powracający (dosł.: śpiący)
nyaral
--
--
QLD
roth, 1897
zabawkowy
oo-ra-dil-la
walookera
--
QLD
roth, 1897
--
pa-je-ra
mitakoodi
--
QLD
roth, 1897
zrobiony z gidyea (acacia homophylla)
pirbu-pirbu
mallampara
--
QLD
sarg, 1911
bumerang powracający
`tatem `tatem
jaara
avoca river
VIC
tindale
--
tjebmangankuta
aranda
--
NT
strehlow, 1913
sekretny język
tulagata
aranda & loritja
--
NT
strehlow, 1913
parujący ciosy
tur:ama
ngarigo
monere downs
NSW
tindale
broń półksiężycowa
ulbarinja
kukatja
western mcdonnell
NT
tindale
--
wonapi
walbiri
yuendumu
NT
peter, 1975
zabawkowy
yalma
--
--
NT
spencer, 1917
typ lil-lil
yarroo-andy
dalleburra
--
NT
bennett, 1927
idący i wracający
yural-bara
--
lower tully river
QLD
roth, 1897
--

 


copyright © by jaume hanbei 2004 - 2007